مهدى مهريزى وهادى ربانى

87

شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى )

بزرگ تهرانى مىنويسد : آخوند ملا محمّد كاظم خراسانى از اعظم شاگردان ميرزا در نجف بود . مدّت كوتاهى را هم در سامراء به سر برد ، سپس به نجف برگشت و به تدريس اشتغال ورزيد تا اين كه رياست به طور كامل به دو منتهى شد . زمانى كه مبحث « الفاظ » را در دورهء اخير شروع كرد ، عدهء شاگردانى كه در پاى درسش گرد مىآمدند 1200 نفر بودند . قبل از آن هم درس اصولش را حدود هشت‌صد نفر از فضلا و طلّاب و علماى زبردست شركت مىكردند . « 1 » صاحب أعيان الشيعه نيز مىنويسد : ملا كاظم خراسانى در نجف بيش از دو سال درس شيخ مرتضى انصارى ، هم در فقه و هم در اصول را درك و استفاده نمود . و بعد از سال 1281 قمرى كه شيخ درگذشت و ميرزا محمّد حسن شيرازى به جاى او رئيس اماميه گرديد ، خراسانى خود را به او نزديك ساخت و تقرّب پيدا كرد . هم‌چنين در فقه ، از محضر شيخ راضى فرزند شيخ محمّد نيز بهره‌مند گرديد . هنگامى كه ميرزاى شيرازى و گروهى از شاگردانش از نجف به سامراء مهاجرت كردند ، او در نجف ماندگار شد و زمينهء تدريس براى او آماده گرديد و طلّاب زيادى به مجلس درس او حاضر شدند ، بويژه در علم اصول و . . . به گونه‌اى كه در مجلس درس او صد نفر از فضلا و مجتهدان شركت مىجستند . او در هيچ شرايطى تدريس خود را تعطيل نمىكرد . با شيوهء خاصى كه در فشرده‌سازى مطالب و پاك‌سازى علم اصول از حشو و زوايد و اتّخاذ روش دقّت و موشكافى در پيش گرفت ، از همهء دانش‌مندان متأخر متمايز گرديد . « 2 » استاد ديگر آخوند خراسانى در نجف اشرف را عالم بزرگوار « سيّد مهدى قزوينى

--> ( 1 ) . ميرزاى شيرازى ، ترجمه هدية الرازى الى المجدّد الشيرازى ، ص 182 . ( 2 ) . أعيان الشيعه ، ج 6 ، ص 5 و 6 .